Eén op de 7 Nederlanders wordt getroffen door een burn-out. Meer dan 1 miljoen Nederlands slikt dagelijks anti-depressiva. Zes op de 10 Nederlanders heeft slaapproblemen. Aan de ene kant zijn dit schrikbarende cijfers. Aan de andere kant is het niet onvoorstelbaar. De stroom van informatie die dagelijks op ons af komt lijkt alleen maar groter te worden en de saamhorigheid en samenwerking wordt minder. We hebben dus het gevoel dat er steeds meer van ons verwacht wordt. Wat kan yoga doen bij een burn-out of andere stress-gerelateerde klachten?

 

Het zenuwstelsel uit balans

Om dat te begrijpen is het handig om eerst iets te weten over ons zenuwstelsel. Het zenuwstelsel omvat de hersenen, het ruggenmerg en de zenuwen. Het is een netwerk dat signalen uitzendt van een deel van ons lichaam naar een ander deel van ons lichaam en onze acties coördineert. Sommige acties zijn bewust, andere onbewust.

Bewuste of aangeleerde functies zoals bewegen en praten worden aangestuurd door het somatische zenuwstelsel.

De werking van de individuele organen en de samenwerking voor onbewuste acties als ademhaling, hormoonhuishouding en spijsvertering worden geregeld door het autonome zenuwstelsel.

Dit autonome zenuwstelsel bestaat uit twee delen die elkaar in evenwicht behoren te houden. Het activerende deel en het rustgevende deel. Het activerende deel heet het sympathische zenuwstelsel, het rustgevende deel heet het parasympathisch zenuwstelsel. Ze worden ook weleens het ‘gaspedaal’ en het ‘rempedaal’ van ons lichaam genoemd.

Het sympatisch zenuwstelsel (gaspedaal) staat voor actie. Wanneer het dit deel wordt geactiveerd versnelt de hartslag, vernauwen de vaten en wordt er adrenaline aangemaakt. Ons lichaam bereidt zich voor om te vechten of te vluchten.

Het parasympatisch zenuwstelsel (rem) staat voor rust en herstel. Wanneer dit deel wordt geactiveerd vertraagt de hartslag, ga je dieper ademhalen, worden de vaten wijder en bereidt het lichaam zich voor op ontspanning.

Je kunt je voorstellen dat er In onze huidige samenleving steeds vaker een beroep wordt gedaan op ons gaspedaal. Denk aan je privé- of werksituatie.
Een boze reactie in het verkeer is dan een uiting van vechten, een verslaving aan bijvoorbeeld internet een vlucht. Moderne ziektes als chronische vermoeidheid, burn-out, depressie en slaapproblemen worden gerelateerd aan een disbalans in het autonome zenuwstelsel. Het ‘gaspedaal’ en ‘rempedaal’ zijn niet meer in balans. Hierdoor blijven bepaalde stress-hormonen zoals adrenaline en cortisol in je bloed aanwezig. De hartslag, suikerspiegel en bloeddruk blijven hoog, je spijsvertering raakt verstoord en je slaapt hierdoor slecht.

Ademhaling

Het mooie van de ademhaling is dat deze uitmaakt van zowel het somatische als het autonome zenuwstelsel.

Ademen hoeven we immers niet over na te denken. Het is iets wat we onbewust honderden keren per dag doen. De snelheid en intensiteit verandert automatisch wanneer het gaspedaal of de rem wordt ingetrapt. Velen van ons hebben last van chronische hyperventilatie zonder het te weten. We nemen meer zuurstof tot ons dan we nodig hebben.

Wanneer we controle over de ademhaling nemen, wordt het een bewuste actie zoals bewegen en praten. Het maakt dan deel uit van het somatische zenuwstelsel. Door de ademhaling te verdiepen en vertragen, sturen we een signaal naar onze hersenen “het is veilig, je kunt ontspannen”. Hierdoor kun je tot rust komen en herstellen.

 

Yoga

In de yogales is de ademhaling daarom altijd leidend. Door je bewust te worden van je ademhaling, wordt je je ook je bewust van je emoties, overtuigingen en patronen. Je leert hierdoor even uit het verhaal te stappen en te observeren wat er in jou gebeurt. De ademhaling helpt je om emoties bewust te voelen en te doorleven. Je voelt ze met je lijf, in plaats van te vluchten naar het hoofd en te reageren zoals we denken dat het moet. Het helpt je om patronen te doorbreken en in contact te komen met wat voor jou belangrijk is.

Het lichaam zal je belonen met een betere spijsvertering, betere hormoonhuishouding, een sterker immuunsysteem, maar vooral met meer rust in je hoofd. Wanneer je een veilig gevoel hebt, kun jij je focussen op wat echt belangrijk voor je is.

Je leert te leven vanuit je hart in plaats van uit je hoofd.